|
|
Tips voor moeilijke momenten
Afscheid nemen is een persoonlijk proces, waarvoor geen vaste richtlijnen zijn.
Toch kunnen een aantal praktische tips moeilijke momenten minder hard maken:
- Probeer er af en toe bij stil te staan dat mensen die u dierbaar zijn kunnen
wegvallen. Ook al kunt u zich een leven zonder uw man, kinderen, ouders of
vrienden moeilijk voorstellen, toch is het goed te beseffen dat u hen kunt
verliezen. Het helpt u bovendien nog meer te genieten van hun aanwezigheid en uw
tijd niet te verknoeien met banale ruzies.
- Ga moeilijke momenten niet uit de weg. Zeker wanneer het om een ernstig
zieke of om oudere mensen gaat, zijn we wel eens geneigd belangrijke signalen te
negeren. Aarzel niet om u te laten inlichten over iemands toestand, negeer
slecht nieuws niet en praat er ook over met de zieke. Voor hem is het belangrijk
te weten dat u luistert en z'n angst begrijpt; dat u eventueel het antwoord op
zijn vragen schuldig blijft, is dan veel minder van tel. U hoeft zulke contacten
natuurlijk niet te forceren. Probeer aan te voelen wat het tempo van de zieke
is. Na het definitieve afscheid zult u aan die momenten van samenzijn mooie
herinneringen bewaren.
- Neem afscheid op uw manier. Laat u niets aanpraten door anderen om uw
bestwil. Het is niet gek of raar als u nog een tijdje bij uw overleden vader of
moeder wil zitten voor de anderen ingelicht worden. U mag uw overleden partner
of kind in uw armen houden, een kus geven, mee helpen verzorgen. Als u er
behoefte aan hebt de dode nog eens te zien, dring daar dan op aan - zelfs als
dat niet vanzelfsprekend is, bijvoorbeeld na een ongeval. Voor sommige mensen is
dit een noodzakelijke stap in het afscheidsproces.
- Sluit niemand uit om hem te sparen. Vaak worden oude mensen of kinderen
geweerd als het om afscheid nemen gaat. We zijn bang dat de emoties de
gezondheid van opa zouden schaden, of dat een jong kind getraumatiseerd wordt
als het zijn overleden moeder ziet. Wanneer zij van bij het begin bij het
afscheid betrokken worden, kunnen ze dat meestal wel aan. Kinderen worden niet
noodzakelijk afgeschrikt door de aanblik van een dode, zeker niet als de mensen
in hun omgeving er ook rustig op reageren. De kinderen kunnen bijvoorbeeld een
mooie tekening maken om bij oma of opa op het bed te leggen. Of ze kiezen een
knuffel uit om met zusje of broertje mee te geven. Ook voor volwassenen kan het
een troost zijn iets actiefs of tastbaars te doen; de lievelingsmuziek van de
overledene opzoeken, een gedicht schrijven of een afscheidsbrief opstellen.
- Neem de tijd om het verlies te verwerken. U hoeft niet per se alle kleren en
bezittingen van de overledene zo snel mogelijk weg te doen. U kunt gerust de
kamer laten zoals ze is, tot er een moment komt waarop u voelt dat u aan
verandering toe bent. De kamer van het kind dat er niet meer is, wordt de
studeerkamer van jongere broer die naar het middelbaar gaat. Kleren worden
meegegeven met een oom die naar de ontwikkelingslanden trekt. De ring van oma
wordt de verlovingsring van uw oudste dochter.
- Blijf aandacht schenken aan de mensen rond u, ook al bent u nog zo
verdrietig. Wanneer u iemand verliest, verdwijnen de anderen wel eens op de
achtergrond. Probeer toch contact te houden, hou rekening met uw kinderen die
hun vader verloren hebben, uw vader die afscheid nam van zijn vrouw, uw man die
net als u rouwt om zijn kind. Verder zorg dragen voor hen helpt u ook uw
verdriet te boven te komen.
- Verdraag dat anderen anders met hun verdriet omgaan. Als uw tiener u vraagt
of hij mag uitgaan de week nadat z'n grootvader gestorven is, betekent dat niet
dat hij geen verdriet heeft. Als uw man snel terug wil gaan werken, uw kinderen
de radio aanzetten of uw zus geen zwart draagt op de begrafenis, dan zijn dat
geen blijken van onverschilligheid: ze gaan gewoon anders om met gemis. Zoek een
compromis waarbij niemand zijn wil aan de anderen opdringt en iedereen de ruimte
krijgt.
- Aanvaard de hulp van anderen. Na een belangrijk verlies lukt het vaak niet
zo best het huishouden te beredderen en uw werk te doen. Een buurvrouw die de
kinderen opvangt of uw moeder die zonder commentaar uw strijkberg komt
aanpakken: ze kunnen een enorme steun betekenen, zelfs al komt uw verdriet
daarbij niet altijd ter sprake.
- Verlies u niet in schuldgevoelens. Heb ik wel vroeg genoeg gezien dat hij
ziek was?, Waarom heb ik hem een brommer laten kopen?, Ik heb tijdens mijn
zwangerschap gerookt en te hard gewerkt... Die vragen kunnen door uw hoofd
blijven spelen. Ook rond het afscheid blijft u tobben: Ik heb niet gezegd
hoeveel ik van hem hield, Ik ben de dag voordien nog boos geweest, Waarom ben ik
die nacht niet in het ziekenhuis gebleven?... Schuldgevoelens zijn krampachtige
pogingen om controle te krijgen over iets wat daarbuiten valt. We zoeken naar
tastbare redenen waarom dit verlies ons overkomt. Toch is het duizendmaal
belangrijker dat u inziet wat u voor iemand gedaan hebt, welke de positieve
ervaringen zijn geweest.
- Geniet van de aandacht die anderen aan de overledene schenken. Naar de
begrafenis of de herdenkingsmis komen, op de verjaardag een bloemetje op het
graf zetten, een briefje of telefoontje op het goede moment: het zijn allemaal
attenties die voor u wonderen kunnen doen.
Doseer uw emoties. Verdriet is normaal, maar het mag u niet overweldigen.
Heeft u het gevoel alle controle te verliezen, neem dan geen kalmerende
medicatie op eigen houtje, maar spreek hierover met uw huisarts. Kalmeermiddelen
dempen uw gevoel en kunnen u tijdelijk een adempauze geven. Nadien bent u dan
soms beter in staat uw gevoelens onder ogen te zien, zonder medicatie.
|
|
